Kernbegrippen
Kernbegrippen van euthanasie
-
Wat is Euthanasie?
In Nederland is het gangbaar om euthanasie te omschrijven als 'handelen van een arts dat het leven van een patiënt op diens uitdrukkelijk verzoek beëindigt’. Belangrijk daarbij zijn de vrijwilligheid en weloverwogenheid van het verzoek en het uitzichtloos en ondraaglijk lijden van de patiënt.
Er zijn twee vormen voor een vrijwillig levenseinde: Bij euthanasie dient de arts de dodelijke middelen (euthanatica) toe aan de patiënt. Hulp bij zelfdoding houdt in dat de arts de euthanatica aanreikt aan de patiënt, die deze zelf inneemt.
De WTL maakt geen principieel verschil tussen beide vormen van levensbeëindigend handelen.
-
Welke medische handelingen vallen niet onder euthanasie?
Euthanasie moet worden onderscheiden van diverse andere beslissingen die de arts moet nemen in de laatste levensfase. De volgende beslissingen vallen onder normaal medisch handelen, dat buiten de sfeer van het strafrecht ligt en waarop de afdeling 5, titel7, boek 7, Burgerlijk Wetboek, beter bekend als de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO), van toepassing is.
• Palliatieve sedatie
Het opzettelijk verlagen van het bewustzijn van de patiënt om in de laatste levensfase het onbehandelbare lijden weg te nemen. Een arts mag palliatieve sedatie toepassen als hij verwacht dat de patiënt niet langer dan 2 weken te leven heeft.
• Pijnbestrijding met als neveneffect een bespoediging van het overlijden
Het doel is dan primair een adequate en proportionele pijnbestrijding, waarvoor de patiënt of zijn vertegenwoordiger (art. 465 WGBO) de toestemming heeft gegeven. De levensbekorting is een (onbedoeld) neveneffect dat als risico wordt aanvaard.
• Behandelverbod
Een patiënt of zijn vertegenwoordiger (art. 465 WGBO) geeft geen toestemming voor het inzetten of voortzetten van een medische behandeling. Een arts moet dat respecteren, ook als die weigering het overlijden van de patiënt tot gevolg heeft of bespoedigt.
• Staken of nalaten van een medisch zinloze behandeling
Het gaat om een medisch oordeel over de zin van een verdere behandeling. Voor de arts is in een dergelijke situatie overleg met collega’s van belang om het oordeel zoveel mogelijk te objectiveren.
-
Wat is een SCEN-arts?
Een van de zorgvuldigheidseisen houdt in dat de behandelend arts ten minste één andere onafhankelijke arts moet raadplegen. Deze andere arts, consulent genoemd, moet de patiënt zien en schriftelijk zijn oordeel geven of de arts, mocht deze tot uitvoering van euthanasie overgaan, aan de wettelijke zorgvuldigheidseisen zal voldoen. Artsen kunnen voor deze consultatie een beroep doen op speciaal getrainde en beschikbare SCEN-artsen. SCEN-artsen hebben ook een rol als het gaat om het verlenen van steun aan artsen, bijvoorbeeld in de vorm van het geven van advies. Steun en Consultatie bij Euthanasie in Nederland (SCEN) is een initiatief van de artsenfederatie KNMG.